Zagranica, konkursy i stypendia

Czy wynagrodzenie sfinansowane ze środków pomocowych Unii Europejskiej, lecz uzyskane nie w Polsce, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym? Czy Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości można podać do sądu za odmowę zawarcia umowy dofinansowania? Czy do skutecznej odmowy przyznania studentce stypendium unijnego wystarczy pismo urzędnika? Na te pytania odpowiadają omówione poniżej niedawne orzeczenia sądów administracyjnych. Przypominamy także aktualnie obowiązujący tryb odwoławczy przy negatywnej ocenie projektu zgłoszonego do konkursu o środki unijne.

Pomoc musi być świadczona w Polsce

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2008 r. , sygn. akt I SA/Łd 506/08

TEZA: Dochód pochodzący ze środków pomocowych Unii Europejskiej uzyskany nie w Polsce, lecz w innym państwie dotowanym z tych środków, nie korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego.

Stan faktyczny i rozstrzygnięcie administracyjne

Na podstawie umów zawartych przez podatnika z dwiema spółkami niemieckimi tworzącymi konsorcjum podatnik świadczył w 2006 r. usługi doradcze w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa pracy, związane z realizacją projektu TACIS wykonywanego na terytorium Rosji na zlecenie Komisji Europejskiej i finansowanego w całości ze środków pomocowych Unii Europejskiej. Środki pomocowe przyznane zostały Federacji Rosyjskiej przez Unię Europejską na podstawie umowy z 1997 r. zawartej między Komisją Europejską a Federacją Rosyjską jako część programu EuropeAid przeznaczonego dla państw partnerskich w Europie Wschodniej i Azji Środkowej.

Z tytułu świadczonych usług podatnik otrzymał w 2006 r. wynagrodzenie w łącznej wysokości ponad 400 tys. zł, które wykazał w zeznaniu rocznym jako przychód do opodatkowania. Po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu podatnik wykazał dochód w wysokości ponad 200 tys. zł.

W 2007 r. jednakże podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym za 2006 r. wraz z korektą zeznania podatkowego twierdząc, iż dochód z tytułu wynagrodzenia otrzymanego za powyższe usługi nie podlegał opodatkowaniu, wobec czego podatek zapłacony w kwocie ponad 75 tys. zł był podatkiem nienależnym. We wniosku powołał art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawy o PIT), zgodnie z którym dochód jest wolny od podatku, jeśli spełnia łącznie dwie przesłanki:

pochodzi od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy, oraz

podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, przy czym zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca - bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.

Naczelnik właściwego urzędu skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty, ze wspomnianego przepisu ustawy o PIT wywodząc, że zwolnienie podatkowe dotyczy jedynie dochodów otrzymanych przez podatnika ze źródeł przychodów położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponieważ dochód, jaki podatnik uzyskał jako ekspert przy realizacji programu EuropeAid, pochodził ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanej przez Unię Europejską Rosji, a nie Polsce, nie podlegał zwolnieniu podatkowemu. Podatnik miał jedynie prawo potrącić podatek zapłacony w Rosji od podatku należnego w Polsce na podstawie umowy polsko-rosyjskiej o unikaniu podwójnego opodatkowania. Podatek uiszczony przez podatnika był zatem podatkiem należnym, a więc nie wystąpiła jego nadpłata. Stanowisko to podzielił organ podatkowy drugiej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podatnik podniósł, że art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT zawiera zamknięty katalog warunków, jakie powinien spełniać dochód, aby skorzystać ze zwolnienia podatkowego. Przesłanka wydatkowania środków pomocowych na terytorium Polski czy pochodzenia przychodu ze źródła położonego w Polsce nie została w nim wymieniona. Podatnik wskazał także, że Polska jako członek Unii Europejskiej podlega prawu unijnemu, a więc także rozporządzeniu Rady dotyczącemu świadczenia pomocy dla państw partnerskich w Europie Wschodniej i Azji Środkowej , na podstawie którego stworzono program EuropeAid. Art. 9 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi zaś, że Unia nie finansuje podatków, ceł oraz zakupu mienia nieruchomego. Innymi słowy, przyznana z budżetu Unii Europejskiej pomoc finansowa nie może służyć pokrywaniu podatków i innych należności publicznoprawnych.

WSA w Łodzi oddalił skargę.

Uzasadnienie tezy WSA w Łodzi

Zdaniem sądu, z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady nie można wywodzić, że środki pomocowe przyznane przez Unię Europejską z definicji nie podlegają opodatkowaniu. Środki muszą być wykorzystane na realizację zadań określonych w rozporządzeniu, a więc m.in. na wynagrodzenie podatnika za świadczone przez niego usługi. Nie znaczy to jednak, że ten dochód jest zwolniony z podatku. Interpretowanie przepisu rozporządzenia w taki sposób, w jaki czyni to podatnik, oznaczałoby również, że nie może on za uzyskane wynagrodzenie kupić np. nieruchomości. Przepis oznacza jedynie, że środki pomocowe nie mogą zostać przeznaczone bezpośrednio na podatki czy zakup nieruchomości. Tymczasem środki zostały przekazane na realizację projektu dotyczącego bezpieczeństwa i higieny pracy.

Co się tyczy zarzutu naruszenia przez organa skarbowe powołanego przepisu polskiej ustawy o PIT, organa uznały, że niespełniona została przesłanka przyznania środków pomocowych na podstawie umowy, której stroną był rząd polski lub jego agencja. Według sądu stanowisko to jest prawidłowe. W rozpatrywanej sprawie umowa przyznająca bezzwrotną pomoc nie była sygnowana przez Radę Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej, lecz przez Rząd Federacji Rosyjskiej. Dotowana była więc nie Polska, lecz Federacja Rosyjska. Chociaż więc środki pochodziły z bezzwrotnej pomocy Unii Europejskiej, to nie były przeznaczone dla Polski, lecz dla innego państwa. A zatem dochód, którego źródło środki te stanowiły, nie podlegał zwolnieniu od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy oPIT. Konkludując, podatek zapłacony przez skarżącego podatnika był należny, nie było więc podstaw do stwierdzenia nadpłaty.

Nie skarżyć się na PARP

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 217/08

TEZA: Instytucja Wdrażająca unijny program operacyjny nie wydaje decyzji administracyjnych co do przyznania dofinansowania. Czynności prowadzące do zawarcia umowy o dofinansowanie lub odmowy jej zawarcia mają charakter cywilnoprawny.

Stan faktyczny

Przedsiębiorca złożył w agencji rozwoju regionalnego wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego - Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw (SPO - WKP) lata 2004-2006, Poddziałanie 2.2.1 "Wsparcie dla przedsiębiorstw dokonujących nowych inwestycji". Projekt ten nie został zakwalifikowany do dofinansowania przez Grupę Roboczą ds. oceny projektów w ramach Poddziałania, gdyż w wyniku oceny merytorycznej otrzymał 42 punkty, a wymagana liczba punktów wynosiła 51. Przedsiębiorca złożył odwołanie do Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Pismem z maja 2007 r. PARP poinformowała wnioskodawcę, że podniesione przez niego uwagi nie stanowią podstawy do skierowania wniosku do ponownej oceny. Tylko oczywiste błędy w ocenie merytorycznej podlegają weryfikacji przez Grupę Roboczą, a tego rodzaju błędów PARP nie stwierdziła i aczkolwiek łączna punktacja orzekających została skorygowana do 46 pkt, to jednak korekta nie wystarczyła do otrzymania rekomendacji. Jednocześnie po przedstawieniu wyjaśnień dotyczących poszczególnych kryteriów oceny, łączna punktacja otrzymana od każdego z orzekających została skorygowana do 46 pkt, co jednak było niewystarczające do otrzymania rekomendacji.