Pieniądze z Unii Europejskiej - jak zmieniają się fundusze europejskie

Co przyniesie 2009 r. dla wnioskodawców starających się o dotacje z UE? Czy możemy liczyć na zmiany, które spowodują lepsze wydatkowanie środków unijnych oraz uproszczenie zasad przeprowadzenia konkursów w ramach programów regionalnych, jak i krajowych?

Z danych przekazanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (MRR), prezentujących stan wdrażania krajowych i regionalnych programów operacyjnych realizowanych w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013, wynika, że do 7 grudni 2008 r. złożono 36,1 tys. wniosków (poprawnych pod względem formalnym) na całkowitą kwotę dofinansowania 61,9 mld zł (zarówno środki unijne, jak i krajowe).

W dobie rozpoczynającego się kryzysu przedsiębiorcy z pewną obawą patrzą jednak w przyszłość. W jakim stopniu obecna sytuacja na Zachodzie może wpłynąć na polską gospodarkę? Już teraz Komisja Europejska przedstawiła plan przeciwdziałania kryzysowi, w którym część rozwiązań dotyczy funduszy unijnych. Zalecenia Komisji mają wpłynąć na poprawę wydatkowania pieniędzy unijnych, które mogą pobudzić gospodarkę. Chodzi m.in. o skrócenie czasu, w którym beneficjenci otrzymają środki z dotacji unijnej. W związku z tym, jak podaje Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, planowane jest m.in. wypłacanie zaliczek na dotacje dla przedsiębiorców, które mają się pojawić w styczniu 2009 r. Np. w ramach POIG wypłacane w tej formie środki będą mogły sięgać rzędu 10-15 proc. wartości projektu. Więcej propozycji MRR i innych resortów będzie przedstawione w tzw. pakiecie ułatwień, jak poinformowała Minister Rozwoju Regionalnego Elżbieta Bieńkowska.

"Proste Fundusze"?

Poza wspomnianymi wcześniej działaniami, MRR zainicjowało bardzo ważną dla potencjalnych wnioskodawców Akcję "Proste Fundusze". Ma ona na celu stworzenie ułatwień w ramach ubiegania się o fundusze UE, które mają wpłynąć korzystnie na procedury dystrybucji środków unijnych.

Zmiany mają dotyczyć głównie krajowych Programów Operacyjnych: Innowacyjna Gospodarka, Infrastruktura i Środowisko i Kapitał Ludzki, lecz dodatkowo ministerstwo stara się wprowadzić propozycje zmian także dla regionów.

Akcja "Proste Fundusze" trwa od połowy sierpnia br. i w praktyce polega na zgłaszaniu przez potencjalnych beneficjentów uwag i propozycji zmian w ramach ogłaszanych do chwili obecnej konkursów na adres [e-mail]. Wszelkie sugestie kierowane do Ministerstwa w ten sposób są rozpatrywane przez trzy zespoły: Grupę ds. Przedsiębiorców, Grupę ds. Europejskiego Funduszu Społecznego i Grupę ds. Samorządów i Infrastruktury. Akcja cieszy się dość dużym zainteresowaniem potencjalnych beneficjentów, którzy od sierpnia wciąż nadsyłają swoje uwagi.

Dotychczas beneficjenci najczęściej zwracali uwagę na procedury składania wniosków czy nadmierne wymogi na etapie oceny formalnej. Niektóre propozycje zostały już uwzględnione i zastosowane w praktyce.

W ramach PO IG wdrożono zmiany polegające na doprecyzowaniu kryteriów wyboru projektu, poszerzeniu katalogu wydatków kwalifikowalnych.

Zaproponowano także ułatwienia związane z aplikowaniem dużych przedsiębiorców z branży spożywczej (zatrudniających więcej niż 750 osób lub ich roczny obrót przekracza 200 mln euro), wyłączonych do tej pory z możliwości sięgnięcia po unijne dotacje z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ani z innych programów. Co ciekawe, w wyniku zmian będą oni mogli aplikować o środki w ramach ogłaszanych w następnym roku konkursów z POIG.

Dodatkowo 4 grudnia 2008 r. wiceminister Jarosław Pawłowski zapowiedział, że planowana jest zmiana procedury składania wniosków w ramach POIG. Beneficjenci będą mieć możliwość składania wniosków o płatność drogą elektroniczną, a być może w pierwszej połowie przyszłego roku taką samą formę będą mogły przyjąć wnioski o dofinansowanie. Jednak takie rozwiązanie będzie na razie dotyczyć jedynie wybranych działań w ramach PO Innowacyjna Gospodarka.

Do tej pory pomysł związany z taką formą składania wniosków o dofinansowanie został zrealizowany w ramach naboru wniosków do RPO dolnośląskiego dla działania 1.1 schemat A2 "Dotacje inwestycyjne dla MSP wspierające innowacyjność produktową i procesową na poziomie przedsiębiorstwa" i 1.1 schemat E "Dotacje inwestycyjne wspierające rozwój mikroprzędsiebiorstw prowadzących działalność gospodarczą do 2 lat". W tym przypadku były to konkursy otwarte, a o kolejności zgłoszeń decydował moment zarejestrowania i wysłania wniosku poprzez formularz znajdujący się na stronie internetowej. Wcześniej należało wypełnić wniosek w generatorze w wersji off-line i wczytać wygenerowany plik do formularza rejestracyjnego w momencie otwarcia konkursu. Dopiero po zarejestrowaniu wniosku beneficjent miał obowiązek złożenia wersji papierowej i elektronicznej w instytucji ogłaszającej konkurs w ciągu trzech dni roboczych od momentu rejestracji. Taka forma naboru spowodowała, że wielu przedsiębiorców aplikujących o unijne fundusze w ramach działania 1.1 schemat A2 nie zdążyło zarejestrować wniosku bądź rejestracja nastąpiła po przekroczeniu dostępnej alokacji w ramach ogłoszonego konkursu, gdyż nabór trwał jedynie ok. 3 minut (w momencie gdy wnioskowana wartość dofinansowania zarejestrowanych wniosków przekroczyła dostępną alokację, nabór został zamknięty). O kolejności naboru wniosku decydowała zatem szybkość łącza internetowego, co spowodowało, że nawet dobre pod względem merytorycznym projekty już na starcie mogły nie zakwalifikować się do dalszej oceny.

Zmiany we wdrażaniu funduszy w polskim prawie

W związku z podpisaniem przez Prezydenta RP Ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności z 7 listopada 2008 r. zostaną wprowadzone następujące regulacje, które wpłyną na poprawienie procedur naboru wniosków. Przede wszystkim:

nie będzie można zmieniać zasad konkursu naboru wniosków o dofinansowanie w trakcie jego trwania,

doprecyzowano procedurę odwoławczą,

poszerzono zakres porozumień zawieranych między Instytucją Zarządzającą programem operacyjnym a Instytucją Pośredniczącą w jego wdrażaniu.

Zgodnie z założeniami ww. ustawy wnioskodawca po otrzymaniu informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej, będzie miał możliwość dodatkowego odwołania w terminie 14 dni do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Zmiany zasad udzielania pomocy publicznej - już od nowego roku!

Rozporządzenie Komisji WE nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 (tzw. ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) spowodowało wprowadzenie zmian w prawodawstwie krajowym od 1 stycznia 2009 r. Jak zapowiedziała rzeczniczka Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, planowane jest wprowadzenie istotnych zmian w PO Innowacyjna Gospodarka, a szczególnie dotyczyć one będą projektów, w których oprócz inwestycji przewidziane są szkolenia.

Zmniejszy się maksymalne wsparcie, które może być przeznaczone przez wnioskodawcę na przygotowanie pracowników do obsługi zakupionych maszyn. Zmiany będą także dotyczyć udzielenia dofinansowania na szkolenia specjalistyczne pracowników w ramach POKL. Od nowego roku zmieni się więc w tym zakresie m.in. wysokość przyznawanego dofinansowania dla przedsiębiorców. Do tej pory duże przedsiębiorstwa mogły uzyskać wsparcie na szkolenia specjalistyczne swoich pracowników w wysokości 35 proc. kosztów kwalifikowalnych, natomiast małe i średnie - 45 proc. W wyniku zmian dofinansowanie na szkolenia w dużych przedsiębiorstwach będzie zmniejszone o 10 proc. Wysokość dofinansowania dla małych i średnich przedsiębiorstw pozostanie bez zmian.