Majątek w działalności spółki cywilnej

Agata Cieśla, Gazeta Podatkowa Nr 461 z dnia 2008-06-09
10.06.2008 , aktualizacja: 10.06.2008 12:39
A A A Drukuj
Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, dlatego to nie ona, ale poszczególni wspólnicy są podatnikami w podatku dochodowym. Ich dochody pochodzące z udziału w spółce opodatkowane są osobno u każdego z nich. Jednak zagadnienia podatkowe dotyczące spółek cywilnych budzą wiele wątpliwości, zwłaszcza w zakresie zdarzeń gospodarczych występujących na linii spółka - wspólnicy, jak również ich skutków podatkowych.
Kto jest właścicielem?

Potocznie mówimy "majątek spółki". W rzeczywistości jednak spółka nie mając osobowości prawnej nie posiada swojego majątku. Majątek, którym dysponuje, to tak naprawdę majątek wspólny wszystkich wspólników. Dotyczy to zarówno majątku wniesionego do spółki jako wkład, jak i majątku, który spółka zyskała w trakcie swej działalności.

Majątek wspólny wspólników jest wyodrębniony od ich majątków osobistych i tworzy tzw. współwłasność łączną wspólników. Oznacza to, że wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku wspólników, ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku. Nie może także domagać się podziału tego majątku w czasie trwania spółki.

Składniki wniesione jako wkład

Wniesienie przez wspólników wkładu do spółki powinno zostać określone w umowie spółki cywilnej. Wkład może zostać wniesiony nie tylko w postaci własności nieruchomości lub innych rzeczy, ale również w postaci praw, np. prawa do bezpłatnego korzystania z gruntu, środka transportu czy maszyny produkcyjnej.

Aby dany składnik majątkowy, zgodnie z ustawą o pdof, stał się środkiem trwałym, oprócz przewidywanego okresu używania dłuższego niż rok oraz wykorzystywania go na potrzeby związane z działalnością gospodarczą, musi m.in. stanowić własność lub współwłasność podatnika. Gdy do spółki wnoszone są prawa, wspólnicy nie zostają właścicielami składnika majątkowego. Z tego względu nie można uznać go za środek trwały i amortyzować.

Również, gdy wspólnicy wykorzystują w działalności spółki składniki należące do ich majątku osobistego, niewniesione do majątku spółki, których mogą być współwłaścicielami w częściach ułamkowych, dokonywanie od nich odpisów amortyzacyjnych nie jest dopuszczalne. Zagadnienie to rozstrzygnęła uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 5 listopada 2001 r., sygn. akt FPS 6/01. Zdaniem Sądu tylko wniesienie środka trwałego jako wkładu do spółki stanowi dla wspólnika potwierdzenie przeznaczenia go na potrzeby związane z działalnością gospodarczą prowadzoną w formie spółki cywilnej. Takich cech nie będą natomiast miały środki trwałe, które pomimo że stanowią własność lub współwłasność poszczególnych wspólników, nie zostały objęte współwłasnością łączną wspólników w wyniku braku wniesienia ich jako wkładu do spółki.

Natomiast przepisy podatkowe dopuszczają możliwość amortyzowania środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, stanowiących wkład do spółki cywilnej. Za wartość początkową tych składników przyjmuje się ustaloną przez wspólników na dzień wniesienia wkładu lub udziału, wartość poszczególnych składników wnoszonego majątku, nie wyższą jednak od ich wartości rynkowej z dnia wniesienia wkładu. Jeżeli natomiast składniki te wymagają montażu, to ich wartość początkową powiększa się o wydatki poniesione na ten cel.

Należy zwrócić uwagę na sytuację, w której przedmiotem wkładu do spółki jest tzw. know-how. Jest to wartość niematerialna i prawna podlegająca amortyzacji i stanowiąca równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej i organizacyjnej. W takim przypadku, pomimo tego, że podlega ona amortyzacji, odpisy amortyzacyjne od jej wartości nie są uznawane za koszty uzyskania przychodów (art. 23 ust. 1 pkt 45b ustawy o pdof).

Składniki nabywane i wytwarzane

Pośród szeregu innych wydatków wymienionych w katalogu tzw. kosztów negatywnych, czyli niestanowiących kosztów podatkowych, ustawodawca wymienił wydatki na nabycie gruntów lub prawa wieczystego użytkowania gruntu (z wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie gruntów). Ponadto umieścił w nim wydatki na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części (art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o pdof). Jednocześnie zaznaczył, że te wydatki inwestycyjne, pomniejszone o sumę dokonanych odpisów amortyzacyjnych obejmującą również odpisy nieuznawane za koszty uzyskania przychodów, są kosztem podatkowym w momencie określania dochodu z odpłatnego zbycia - tych składników majątku.

Wartość początkową środka trwałego nabytego przez spółkę ustala się na zasadach ogólnych wynikających z art. 22g ust. 1 oraz ust. 3 omawianej ustawy. W sytuacji, gdy spółka cywilna wytworzy środek trwały we własnym zakresie, musi przy ustalaniu wartości początkowej pamiętać, że do kosztu wytworzenia nie zalicza się wartości własnej pracy wspólników, ich małżonków i małoletnich dzieci. Ponadto kosztów podatkowych nie stanowią koszty ogólne zarządu, koszty sprzedaży oraz pozostałe koszty operacyjne i koszty operacji finansowych, w szczególności odsetki od pożyczek (kredytów) i prowizje, z wyłączeniem odsetek naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania.

Inne reguły obowiązują w przypadku wytworzenia przez spółkę we własnym zakresie wartości niematerialnej i prawej z przeznaczeniem na potrzeby prowadzonej działalności. W takiej sytuacji wartość ta nie podlega amortyzacji - wydatki poniesione na jej wytworzenie spółka może zaliczyć bezpośrednio w ciężar kosztów. Wynika to z faktu, że amortyzacji podlegają jedynie prawa nabyte.



Podstawa prawna:

ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.).

Zobacz także

Bądź na bieżąco, codziennie, za darmo i o stałej porze -

czytaj nasz newsletter!

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX